ผมร่วงขาดวิตามินอะไร เช็กให้ชัดก่อนเลือกอาหารเสริม

สาเหตุผมร่วงอาจเกิดจากการขาดวิตามินและแร่ธาตุ ที่พบบ่อยมีด้วยกัน 7 กลุ่ม ได้แก่ ธาตุเหล็กและเฟอร์ริติน วิตามินดี สังกะสี วิตามินบี 12 โฟเลต โปรตีน และไบโอติน ซึ่งแต่ละกลุ่มมีงานวิจัยรองรับไม่เหมือนกันว่าขาดวิตามินกลุ่มนี้ไปแล้วผมจะร่วง หรือว่ากินอาหารเสริมเพิ่มก็ไม่ได้รับประกันว่าผมจะดีขึ้น นอกจากนี้ภาวะผมร่วงยังเกิดจากสาเหตุอื่นได้อีก เช่น พฤติกรรม ฮอร์โมน และความเครียด จึงต้องตรวจเลือด ตรวจร่างกาย และให้แพทย์ประเมินก่อนเลือกรับประทานอาหารเสริมทุกครั้ง

ภาพประกอบจาก Magnific โดยได้รับอนุญาตให้ใช้เพื่อการประชาสัมพันธ์

ผมร่วง เกิดจากขาดวิตามินอะไร ขาดสารอาหารอะไรผมถึงร่วงได้บ้าง

สารอาหารที่ถูกศึกษาเรื่องเส้นผมมี 7 กลุ่ม ได้แก่ ธาตุเหล็กและเฟอร์ริติน วิตามินดี สังกะสี วิตามินบี 12 โฟเลต โปรตีน และไบโอติน อาจมีส่วนช่วยต่อวงจรการเจริญเติบโตของรากผม ซึ่งแต่ละตัวมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างกัน ดังนี้

ธาตุเหล็กและเฟอร์ริติน

เฟอร์ริติน (Ferritin) เป็นโปรตีนกักเก็บธาตุเหล็กในร่างกาย ซึ่งรากผมต้องการธาตุเหล็กและเฟอร์ริตินเพื่อหล่อเลี้ยงวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผม หากค่าเฟอร์ริตินต่ำกว่าเกณฑ์ อาจทำให้ผมร่วงกระจายทั่วศีรษะได้ พบได้บ่อยในผู้หญิงที่มีประจำเดือนมามาก

วิตามินดี

วิตามินดีมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการแบ่งตัวและการเจริญเติบโตของเซลล์สร้างเคราติน โดยข้อมูลจากสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา (National Institutes of Health - NIH) และงานวิจัยระบุว่าหากมีระดับวิตามินดีในเลือดต่ำเกินไป มักมีความสัมพันธ์กับภาวะผมร่วงทั่วศีรษะและผมร่วงเป็นหย่อม แต่ต้องดูผลตรวจกับอาการร่วมอื่น ๆ ประกอบด้วย

สังกะสี วิตามินบี 12 และโฟเลต

สังกะสี วิตามินบี 12 และโฟเลต เป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเซลล์ใหม่และการแบ่งตัวของเซลล์รากผม แต่ก็ควรให้แพทย์ตรวจเลือดเพื่อยืนยันภาวะการขาดก่อน ไม่ควรซื้อวิตามินมารับประทานเอง

โปรตีนและไบโอติน

โปรตีนเป็นส่วนประกอบหลักของเคราตินที่ทำให้เส้นผมแข็งแรง หากร่างกายได้รับโปรตีนไม่เพียงพอ ร่างกายจะดึงโปรตีนไปใช้กับอวัยวะสำคัญก่อน ทำให้เส้นผมเข้าสู่ระยะพักตัวและหลุดร่วงเร็วขึ้น

ส่วนไบโอติน ข้อมูลจาก NIH ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอ ว่ากินอาหารเสริมไบโอตินจะช่วยลดภาวะผมร่วงในคนทั่วไปที่มีระดับไบโอตินปกติอยู่แล้ว

ผมร่วงจากขาดสารอาหาร ต่างจากรูปแบบที่เกิดตามกรรมพันธุ์อย่างไร

ผมร่วงที่ชวนสงสัยว่ามาจากการขาดสารอาหาร มักร่วงกระจายทั่วศีรษะ และเริ่มตามหลังช่วงที่กินอาหารไม่สมดุลหรือเสียเลือดบ่อย ส่วนรูปแบบกรรมพันธุ์มักบางเป็นตำแหน่ง เช่น ขมับ กลางศีรษะ หรือแนวแสกผม

ลักษณะที่พบบ่อยเมื่อสงสัยว่าขาดสารอาหาร

• ผมร่วงกระจายทั่วทั้งศีรษะ ไม่ได้เป็นเฉพาะตำแหน่ง
• ผมเริ่มร่วงหลังช่วงที่กินอาหารไม่สมดุล ลดน้ำหนักเร็ว หรือเสียเลือดมากจากประจำเดือน
• อาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น อ่อนเพลีย เล็บเปราะ เหนื่อยง่าย หรือมีอาการซีดจากภาวะโลหิตจาง

ภาพประกอบจาก Magnific โดยได้รับอนุญาตให้ใช้เพื่อการประชาสัมพันธ์

สงสัยว่าขาดวิตามิน ควรตรวจเลือดค่าอะไรบ้าง

แพทย์มักพิจารณาตรวจค่าเฟอร์ริตินและธาตุเหล็ก ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด วิตามินดี และวิตามินบี 12 ตามอาการและประวัติ ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจทุกค่า ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์

• เฟอร์ริตินและธาตุเหล็ก ดูว่าธาตุเหล็กในร่างกายพร่องหรือไม่
• ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เพื่อคัดกรองภาวะโลหิตจางที่อาจมาจากธาตุเหล็กต่ำ
• วิตามินดีและวิตามินบี 12 ดูว่าระดับในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์หรือไม่
• สังกะสีและโฟเลต ตรวจเมื่อแพทย์พิจารณาว่าจำเป็น

ก่อนไปตรวจแนะนำว่าควรจดอาหารที่กินเป็นประจำ ยา และอาหารเสริมทุกชนิดที่ใช้อยู่ เพื่อให้แพทย์ประเมินหาสาเหตุได้อย่างรอบด้าน

กินวิตามินเสริมเองโดยไม่ตรวจเลือดก่อนมีความเสี่ยงไหม

มีความเสี่ยง เพราะผมร่วงเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ การกินวิตามินเสริมโดยไม่รู้ผลตรวจอาจไม่ตรงกับสาเหตุ เสียเวลา และบางชนิดได้รับมากเกินไปก็เป็นโทษได้เช่นกัน โดยความเสี่ยงมีดังนี้

• ไม่ตรงกับสาเหตุจริง ทำให้ล่าช้าในการหาสาเหตุ
• ไบโอตินปริมาณสูงอาจรบกวนผลตรวจเลือด
• หากได้รับสังกะสีในปริมาณสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดภาวะโลหิตจางได้
• การได้รับวิตามินเอหรือแร่ธาตุซีลีเนียมมากเกินไป อาจทำให้เส้นผมหลุดร่วงได้

คำเตือน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และควรอ่านคำเตือนในฉลากก่อนบริโภค

คนกินมังสวิรัติหรือลดน้ำหนักแบบหักโหม เสี่ยงขาดสารอาหารไหม

เสี่ยงได้ เพราะธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 สังกะสี และโปรตีนเป็นกลุ่มที่อาจได้รับไม่พอเมื่อตัดอาหารบางกลุ่มหรือกินน้อยเกินไป แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะผมร่วง ขึ้นอยู่กับการวางแผนอาหารเป็นหลัก

กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ

• ผู้ที่กินมังสวิรัติ มีโอกาสขาดวิตามินบี 12 ที่พบมากในอาหารจากสัตว์ เช่น เนื้อสัตว์ ไข่ นม
• ผู้ที่ลดน้ำหนักเร็วหรือจำกัดอาหาร ทำให้ร่างกายขาดโปรตีนและอาจทำให้เกิดภาวะผมร่วงฉับพลันได้
• ผู้หญิงที่ประจำเดือนมามาก อาจขาดธาตุเหล็กได้

เมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์

• ผมร่วงต่อเนื่องหลายสัปดาห์
• เริ่มเห็นหนังศีรษะชัดขึ้น
• อ่อนเพลีย ซีด หรือเหนื่อยง่ายร่วมกับผมร่วง

หากมีสัญญาณเหล่านี้ นัดปรึกษาแพทย์ที่ Morgen Clinic เพื่อประเมินสาเหตุของผมร่วงก่อนตัดสินใจกินอาหารเสริม และวางแผนการดูแลเฉพาะบุคคล ทั้งนี้ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลและดุลยพินิจของแพทย์

ปรึกษาแพทย์

สรุป

ขาดวิตามินอะไรผมร่วง ไม่มีคำตอบตายตัวสำหรับทุกคน โดยสารอาหารที่ถูกพูดถึงบ่อยมี 7 กลุ่ม คือ ธาตุเหล็กและเฟอร์ริติน วิตามินดี สังกะสี วิตามินบี 12 โฟเลต โปรตีน และไบโอติน การขาดตัวใดตัวหนึ่งไม่ได้ทำให้ผมร่วงเสมอไป ดังนั้น การกินวิตามินเสริมเองโดยไม่รู้ผลตรวจจึงมีความเสี่ยง ควรให้แพทย์ประเมินและตรวจเลือดตามความเหมาะสมก่อน โดยเฉพาะผู้ที่กินมังสวิรัติหรือลดน้ำหนักเร็วควรระวังเป็นพิเศษ

คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับการขาดสารอาหารและเส้นผม (FAQ)

ผมร่วงจากขาดสารอาหารต้องกินอาหารเสริมเสมอไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป หากตรวจพบว่าขาดจริง แพทย์จะประเมินว่าควรปรับอาหารหรือเสริมสารอาหาร และปริมาณเท่าไร เพราะว่าบางคนผมร่วงจากสาเหตุอื่นที่อาหารเสริมไม่สามารถช่วยได้ ทั้งนี้ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

ขาดธาตุเหล็กทำให้ผมร่วงได้ไหม?

อาจเกี่ยวข้อง โดยเฉพาะผมร่วงกระจายทั่วศีรษะในผู้ที่คลังธาตุเหล็กต่ำ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ขาดธาตุเหล็กแล้วจะผมร่วง จึงควรตรวจค่าเฟอร์ริตินและให้แพทย์แปลผลร่วมกับอาการ

หลังแก้ภาวะขาดสารอาหาร ผมร่วงจะดีขึ้นเมื่อไหร่?

ขึ้นอยู่กับสาเหตุและวงจรของเส้นผม เส้นผมที่ร่วงไปแล้วต้องรอวงจรใหม่ ระยะเวลาจึงต่างกันในแต่ละคน แพทย์จะติดตามอาการและผลตรวจเพื่อดูว่าดีขึ้นหรือไม่

ผู้ตรวจ

พญ.วัชราภรณ์ สุวรรณหงษ์ เลข ว. 44728

อ้างอิง

Almohanna, H. M., Ahmed, A. A., Tsatalis, J. P., & Tosti, A. (2019). The role of vitamins and minerals in hair loss: A review. Dermatology and Therapy, 9(1), 51–70. https://doi.org/10.1007/s13555-018-0278-6

National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (n.d.). Dietary supplement fact sheets. U.S. Department of Health and Human Services. https://ods.od.nih.gov/factsheets/list-all/